Ətir dünyasında “seksual” anlayışı çox vaxt yanlış başa düşülür. Bir çox insan düşünür ki, seksual təsir bağışlayan ətir mütləq ağır, çox şirin və ya yüksək proyeksiyalı olmalıdır. Halbuki, bir qoxunun seksual sayılması yalnız onun gücündən yox, yaratdığı hissdən, buraxdığı təəssüratdan və qarşı tərəfdə oyatdığı assosiasiyalardan asılıdır. Yəni burada məsələ sadəcə gözəl qoxmaq deyil, qoxu ilə müəyyən bir aura yaratmaqdır.
Ən əvvəl onu demək lazımdır ki, seksual sayılan ətirlər adətən bədəndə “isti” hiss yaradan notlar üzərində qurulur. Bunların arasında ən çox vanil, müşk, ambra, dəri, tütün, tonka, darçın və bəzi hallarda ağac notları ön plana çıxır. Bu komponentlər qoxuya həm dərinlik, həm yumşaqlıq, həm də dəriyə yaxın bir cazibə verir. Xüsusilə müşk və ambra kimi notlar bir çox insanda təhtəlşüuri olaraq yaxınlıq, istilik və fiziki təmas hissi oyadır. Məhz buna görə də bəzi ətirlər “çox gözəl” olmaqdan daha çox “çox cəlbedici” təsir bağışlayır.
Vanil bu mövzuda xüsusi yer tutur. Çünki o, şirin not olsa da, düzgün istifadə olunanda uşaqvari yox, əksinə, rahatladıcı və asılılıq yaradan təsir yaradır. Tonka ilə birlikdə verildikdə daha kremli və yumşaq, tütün və ya ədviyyatla birləşdikdə isə daha yetkin və ehtiraslı səslənir. Elə buna görə də bir çox məşhur gecə ətirlərində vanil əsas dayaqlardan biri sayılır.
Müşk isə seksual qəbul edilən qoxuların bəlkə də ən vacib elementlərindən biridir. Çünki müşk təmiz qoxudan çox, “dərinin təbii davamı” kimi hiss oluna bilir. O, qışqıran bir nota deyil, insanı özünə yaxın çəkən, sakit, amma təsirli bir qatdır. Məhz bu xüsusiyyətə görə bəzi müşklü ətirlər yüksək səslə diqqət çəkməsə də, yaxın məsafədə çox güclü təsir bağışlayır.
Dəri və tütün notları isə daha dominant, daha sərt və daha yetkin seksual aura yaradır. Bu tip kompozisiyalar adətən “şirin cazibə” yox, “təzyiqli cazibə” effekti verir. Yəni qarşı tərəfdə sadəcə xoş təəssürat yox, müəyyən bir güc, nəzarət və sirr hissi formalaşdırır. Ona görə də dəri və tütün bazalı ətirlər çox vaxt hər kəsin xoşuna gəlməsə də, sevənlər üçün son dərəcə xarizmatik görünür.
Əlbəttə, bir ətrin seksual sayılması təkcə notlardan ibarət deyil. Burada dəri kimyası da çox böyük rol oynayır. Eyni ətir bir insanda yumşaq və cazibədar açıldığı halda, başqa birində çox sərt, boğucu və ya həddindən artıq şirin hiss oluna bilər. Yəni seksual qoxu universal formul deyil. O, insanın dərisi, bədən istiliyi, istifadə etdiyi miqdar və hətta olduğu mühitlə birlikdə formalaşır.
Doza da bu məsələdə həlledicidir. Seksual təsir bağışlayan qoxu əksər hallarda yaxın məsafədə hiss olunan qoxudur, uzaqdan hamını boğan yox. Çox vurulan ətir cazibəni sürətlə itirib nümayişə çevrilə bilər. Halbuki düzgün dozada istifadə olunan yumşaq ambra, müşk və vanil tərkibli bir kompozisiya daha təsirli olur. Çünki seksual aura çox vaxt səs-küydə yox, yaxınlıq hissində yaranır.
Mühit və zaman da önəmlidir. Gecə istifadə olunan, daha isti, daha tünd və daha dərin ətirlər çox vaxt seksual qəbul edilir, çünki onlar işıq, atmosfer və yaxın ünsiyyətlə daha yaxşı uyğunlaşır. Gündüz saatlarında isə eyni qoxu həddindən artıq ağır görünə bilər. Bu səbəbdən bir ətrin seksual olub-olmaması təkcə kompozisiyanın özündən yox, onun harada və necə istifadə edilməsindən də asılıdır.
Bir maraqlı məqam da budur ki, seksual qoxu hər zaman şirin qoxu demək deyil. Bəzi insanlarda təmiz sabunsu müşk, duzlu ambra, yaşıl vetiver və ya tünd iris notları da son dərəcə cəlbedici təəssürat yarada bilir. Çünki seksual təsir bəzən ehtirasdan yox, əlçatmazlıqdan, təmizlikdən, soyuq məsafədən və sirr hissindən doğur. Yəni bir ətirin seksual görünməsi onun “isti” və ya “şirin” olması ilə məhdudlaşmır.
Sonda isə hər şey bir nöqtəyə bağlanır: bir ətrin seksual sayılması onun tərkibindən çox, yaratdığı atmosferlə bağlıdır. Yaxşı seçilmiş ətir qarşı tərəfdə sadəcə “gözəl qoxur” düşüncəsi yaratmır, həm də yadda qalır, yaxınlıq hissi oyadır, insanın varlığını daha hiss olunan edir. Məhz buna görə seksual ətir anlayışı notlardan başlayır, amma təsirini insanın üzərində tamamlayır. Ətir burada sadəcə qoxu deyil — səssiz şəkildə danışan cazibə formasına çevrilir.