Yağ ətirlərin saxlanma yeri və müddəti

Mən orjinal ətir almışdım, amma bir müddətdən sonra istifadə edəndə baxıb görürəm ki, tərkibi dəyişib». Bəli, son illərdə yağ əsaslı ətirlərə marağın sürətlə artması fonunda bu kimi şikayətləri daha çox eşidirik. Xüsusilə ərəb və niş parfumeriya həvəskarları arasında yağ ətirləri yüksək qalıcılığı, zəngin notları və spirtsiz strukturu səbəbindən daha çox seçilir. Lakin belə bir sual da tez-tez verilir: yağ ətirlərin (esensiya) saxlanma müddəti nə qədərdir və onlar nə vaxt keyfiyyətini itirməyə başlayır?

Bir çox insan hesab edir ki, yağ ətirləri heç vaxt xarab olmur. Bu fikir tamamilə doğru olmasa da, müəyyən qədər həqiqəti əks etdirir. Həqiqətən də yağ əsaslı kompozisiyalar spirt əsaslı ətirlərlə müqayisədə daha uzunömürlü olur. Bunun əsas səbəbi tərkibində yüksək miqdarda spirtin olmamasıdır. Spirt zamanla daha sürətli buxarlanır və oksidləşməni sürətləndirir. Yağ əsaslı ətirlərdə isə aromatik molekullar daha stabil mühitdə qalır.

Normal saxlanma şəraitində keyfiyyətli yağ ətri adətən 3-5 il, bəzi hallarda isə 10 il və daha artıq müddət ərzində istifadə oluna bilir. Xüsusilə ud, ənbər, müşk, səndəl ağacı və qatran əsaslı kompozisiyalar illər keçdikcə xarab olmaq əvəzinə bəzən daha da dərinləşir və zənginləşir. Bu xüsusiyyət onları müəyyən mənada yaxşı şəraba bənzədir.

Lakin bu, yağ ətirlərinin dəyişmədiyi anlamına gəlmir. Vaxt keçdikcə bəzi notlar zəifləyə, bəziləri isə daha dominant hala gələ bilər. Ən çox dəyişənlər adətən sitrus, giləmeyvə, yaşıl və çiçək notları olur. Əgər ilk günlərdə limon, berqamot və ya yüngül çiçək çalarları hiss olunurdusa, bir neçə ildən sonra həmin notlar arxa plana keçə bilər. Nəticədə ud, ənbər və müşk kimi ağır notlar daha qabarıq hiss edilir.

Saxlanma şəraiti isə burada həlledici rol oynayır. Bir çox insan ətiri pəncərə önündə, avtomobildə və ya hamam otağında saxlayır. Halbuki günəş şüaları, yüksək temperatur və rütubət aromatik molekulların ən böyük düşmənləridir. Hətta ən keyfiyyətli yağ ətri belə yanlış saxlanıldıqda bir neçə ay ərzində ilkin keyfiyyətini itirə bilər. Mütəxəssislər yağ ətirlərini qapalı, quru, qaranlıq və sərin yerdə saxlamağı tövsiyə edirlər.

Ətirin rəngindəki dəyişiklik də insanları bəzən narahat edir. Əslində yağ ətirlərində rəngin bir qədər tündləşməsi çox vaxt normal prosesdir. Bu, xüsusilə təbii oud, amber və vanil komponentləri olan kompozisiyalarda tez-tez müşahidə olunur. Rəngin tündləşməsi həmişə məhsulun xarab olması demək deyil. Əsas göstərici qoxunun özüdür.

Bəs yağ ətirinin artıq istifadəyə yararsız hala gəldiyini necə müəyyən etmək olar? Əgər əvvəl hiss etdiyiniz notlar tamamilə yox olubsa, onların yerinə kəskin kimyəvi, araq, plastik, rezin və ya turş qoxular gəlirsə, bu artıq formulun ciddi şəkildə pozulduğunu göstərə bilər. Belə hallarda məhsulun aromatik balansı geri dönməz şəkildə dəyişmiş olur.

Biz tövsiyə edərdik ki, ətir alarkən yalnız istifadə edə biləcəyiniz qədər məhsul əldə edəsiniz. Bir çox insan eyni anda onlarla yağ ətri alır və onların bir hissəsi illərlə istifadə olunmadan qalır. Halbuki ən yaxşı ətir belə istifadə edilmədikdə zamanla dəyişir. Ətir kolleksiya predmeti ola bilər, lakin onun əsas məqsədi şüşədə gözləmək yox, sahibinə zövq verməkdir.

Nəticə etibarilə, yağ ətirlərin saxlanma müddəti kifayət qədər uzun olsa da, bu müddət sonsuz deyil. Düzgün şəraitdə saxlanılan keyfiyyətli yağ ətri uzun illər ərzində öz gözəlliyini qoruya bilər. Ancaq istənilən qoxu kimi onun da bir ömrü var və bu ömrün nə qədər uzun olacağı əsasən sahibinin ona necə qulluq etməsindən asılıdır.

Yox, yağa parfüm suyu qatıb satırlar. O ətiri nəzərdə tuturam. Yenidən yaz

Son illərdə Azərbaycanda və ümumiyyətlə MDB məkanında ən çox satılan məhsullardan biri də yağ əsaslı aromaların xüsusi parfüm spirti ilə qarışdırılması nəticəsində əldə edilən ətirlərdir. Bu məhsullar bəzən “deluxe”, “premium”, “extra”, “pro deluxe” və ya “orjinal” adı ilə təqdim olunur. Belə ətirlərin əsas üstünlüyü münasib qiymətə yüksək qalıcılıq və güclü yayıcılıq təklif etməsidir. Lakin alıcıları maraqlandıran vacib suallardan biri də budur: belə ətirlərin saxlanma müddəti nə qədərdir və onlar zamanla niyə dəyişir?

Əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, yağdan hazırlanmış parfüm suyu adi fabrikin istehsal etdiyi orijinal ətirlərlə eyni kateqoriyaya aid deyil. Dünyaca məşhur brendlərin əksəriyyəti formul üzərində aylarla işləyir, xüsusi stabilizatorlar, fiksatorlar və balanslaşdırıcı komponentlərdən istifadə edir. Yağ və spirt qarışığından hazırlanan ətirlərdə isə bu balans həmişə ideal olmur. İlk günlərdə qoxu çox gözəl görünə bilər, lakin zaman keçdikcə formulun daxilindəki bəzi aromatik molekullar parçalanmağa və ya bir-biri ilə fərqli reaksiya verməyə başlayır.

Normal şəraitdə hazırlanmış keyfiyyətli yağ əsaslı parfüm suyu adətən 1-3 il ərzində öz xüsusiyyətlərini böyük ölçüdə qoruyur. Lakin bu müddət istifadə olunan yağın keyfiyyətindən, spirtin növündən, saxlanma şəraitindən və kompozisiyanın özündən asılı olaraq dəyişə bilər. Xüsusilə sitrus, çiçək və meyvə notları zaman keçdikcə daha tez zəifləyir. Ud, ənbər, müşk və vanil kimi ağır notlar isə daha uzun müddət qalmağa meyllidir.

Bir çox alıcının rastlaşdığı ən maraqlı problemlərdən biri də odur ki, ilk aylarda əla qoxan ətir sonradan spirt, zoğal arağı, metal və ya lateks qoxusuna bənzəməyə başlayır. İnsanlar bunu çox vaxt saxtakarlıq və ya keyfiyyətsizlik kimi qiymətləndirirlər. Halbuki əksər hallarda səbəb formulun yaşlanması və balansın dəyişməsidir. Vaxt keçdikcə bəzi notlar zəifləyir, geridə isə daha sərt və uçucu komponentlər qalır. Nəticədə əvvəllər hiss etdiyiniz vanil, müşk və ənbər arxa plana keçir, spirt isə ön plana çıxır.

Bu problem xüsusilə çox sayda ətir alıb uzun müddət istifadə etməyən insanlarda daha çox müşahidə olunur. Bəzən bir şəxs 20-30 fərqli ətir alır, lakin onların böyük hissəsi aylarla şkafda qalır. Nəticədə istifadə növbəsi çatanda artıq həmin ətirin ilk günkü qoxusunu almaq mümkün olmur. Buna görə də peşəkar satıcılar və parfumeriya həvəskarları bir qaydanı tez-tez xatırladırlar: ətiri kolleksiya üçün yox, istifadə etmək üçün almaq lazımdır.

Günəş işığı, yüksək temperatur və tez-tez açılıb-bağlanan flakonlar da bu prosesi sürətləndirir. Hətta qaranlıq yerdə saxlanılan ətirlərdə belə şüşənin içərisində qalan hava müəyyən müddətdən sonra oksidləşməni artırır. Bu səbəbdən yarıya qədər boşalmış flakonlar tam dolu flakonlarla müqayisədə daha sürətli dəyişə bilir.

Biz tövsiyə edərdik ki, çalışın ətir alarkən çox sayda yox, həqiqətən istifadə edə biləcəyiniz sayda əldə edin. Çünki yağdan hazırlanmış parfüm suyu nə qədər keyfiyyətli olsa da, onun da müəyyən ömrü var. İlk aylarda sizi valeh edən qoxunun bir neçə ildən sonra eyni qalacağına zəmanət yoxdur. Ətir ən gözəl halını adətən ilk dövrlərdə göstərir. Buna görə də ondan maksimum zövq almağın ən doğru yolu onu illərlə gözlətmək yox, istifadə etməkdir. Yağdan hazırlanmış parfüm sularının saxlanma müddəti sonsuz deyil. Düzgün hazırlanmış və düzgün saxlanılmış məhsullar uzun müddət keyfiyyətini qoruya bilər. Ancaq zaman keçdikcə hər bir kompozisiya dəyişir. Əsas məsələ bu dəyişikliyin nə vaxt və hansı sürətlə baş verəcəyidir. Buna görə də ətir seçərkən yalnız qoxunu deyil, onu nə qədər müddətdə istifadə edə biləcəyinizi də nəzərə almaq lazımdır.